sobota, 26 lipca 2014

Dzwoni rodzic do lekarza

- Hallo. Ik bel over mijn dochter Anna Nowak.
- Wat is haar geboortedatum?
- 15-08-2012.
- Wat is uw adres?
- Schoolstraat 234, Amsterdam
- Wat is er aan de hand? ('Co się dzieje?')
...

Najpierw krótki słowniczek z czasownikami + gramatyka:
braken - wymiotować; ik braak, jij braakt, itd. (ortografia - zasada długiej samogłoski a-aa!)
hebben - mieć; ik heb, jij hebt, zij heeft, itd. (czasownik nieregularny)
niezen - kichać; ik nies, jij niest, itd. (w odmianie 'z' zamienia się  zawsze w 's')
hoesten - kaszleć; ik hoest, jij hoest, itd. (podobnie z 'wachten', ik wacht, jij wacht, itd.)
ademen - oddychać; ik adem, jij ademt, itd.
worden - stawać się, robić się; ik word, jij wordt, itd. 
zijn - być; ik ben, jij bent, zij is, itd. (czasownik nieregularny)
willen - chcieć; ik wil, jij wilt, zij wil, itd (czasownik nieregularny)
plassen - oddawać mocz, 'załatwiać się'; ik plas, jij plast, itd; 
natomiast w czasie przeszłym złożonym (patrz też niżej)! ik heb geplast, jij hebt geplast  

Mijn dochter braakt  en heeft diaree.
Moja córka wymiotuje i ma biegunkę.

Zij heeft hevige buikpijn.
Ma silny ból brzucha.

Zij heeft hoge koorst, rond de 40.
Ma wysoką gorączkę, około 40 stopni.

Zij heeft vlekjes/huiduitslag.
Ma plamki/wysypkę.

Zij heeft tranende oogjes.
Ma łzawiące oczka.

Zij niest en hoest, heeft loopneus.
Kicha i kaszle, ma katar.

Zij heeft verstopte neus.
Ma zatkany/niedrożny nos.

Zij ademt anders, sneller of ademt korte periodes niet.
Oddycha inaczej, szybciej lub chwilami nie oddycha.

Zij wordt steeds zieker.
Robi się coraz bardziej chora.

Zij heeft temperatuursverhoging.
Ma stan podgorączkowy.

Zij is suf en verward.
Jest senna i splątana/oszołomiona.

Zij wil niet drinken.
Nie chce pić.

Zij heeft minder of geen eetlust.
Ma mniejszy apetyt/lub nie ma apetytu.

Zij heeft een halve dag niet geplast. --> czas przeszły złożony
Pół dnia nie oddawała moczu.


Kolejne zwroty oraz gramatyka - czasowniki rozdzielnie złożone:
overgeven - wymiotować,  synonim słowa 'braken'
Mijn dochter geeft sinds gisterenavond na elke maaltijd over.
Moja córka od wczoraj wieczora wymiotuje po każdym posiłku.

Mijn dochter heeft veel overgegeven. 
Moja córka dużo (z)wymiotowała.

Ik moest vannacht twee keer overgeven.
Zwymiotowałam/'Musiałam' zwymiotować dzisiaj w nocy dwa razy.

flauwvallen - zemdleć
Zij valt een paar keer per dag flauw.
Mdleje kilka razy dziennie.

Als ze te weinig eet, kunt ze flauwvallen.
Jeśli za mało je/będzie jeść, może (ze)mdleć.

Zij komt vandaag niet naar school omdat ze gisteren flauwgevallen is.
Nie przyjdzie dzisiaj do szkoły, ponieważ wczoraj zemdlała.

wit wegtrekken - robić się bladym/białym
Zij trekt wit weg.
Robi się blada.

Als zij wit wegtrekt of in haar oogjes wrijft, is zij moe.
Jeśli robi się blada lub trze, jest zmęczona.


warm/koud aanvoelen - jest zimna/ciepła
Zij voelt warm aan.
Jest ciepła.

Haar handen voelen koud aan.
Jej ręce są zimne.

Inne, przydatne zwroty:
duzelig zijn/worden - kręcić się w głowie
Zij is duizelig.
Kręci się jej w głowie.

Gisteren is zij twee keer duizelig geworden.
Wczoraj dwa razy zakręciło się jej w głowie.

misselijk zijn/worden - mieć nudności, zbierać się na nudności
Zij is misselijk.
Ona ma nudności.

Als zij misselijk wordt, dan moet zij rechtop gaan zitten.
Jeśli zbierze się jej na wymioty, musi wtedy usiąść prosto.



last van hebben - mieć problem z (med.)
Zij heeft last van verstopping.
Ma/Ma problem z zatwardzenie/m.

Zij heeft nooit last gehad van haar oor.
Nigdy nie miała problemu/ów z (jej) uchem.


aanspreekbaar zijn - m.in. być kontaktowym/kontaktować (w sensie medycznym)
Zij is echt niet aanspreekbaar.
Na prawdę trudno nawiązać z nią kontakt.

Zij is naar mijn mening alleen maar suffer/slechter aanspreekbaar geworden.
Według mnie stała się tylko mniej kontaktowa/trudniej nawiązać z nią kontakt.


ontroostbaar worden/zijn/huilen - nieustannie płakać (być "niepocieszonym")
Zij is urenlang ontroostbaar geweest.
Płakała godzinami, nieustannie (nic nie pomagało).

Zij wordt 's nachts vaak wakker en huilt onntroostbaar.
Często budzi się w nocy i nieustannie płacze.

benauwd zijn/zich voelen/krijgen - robić się duszno, mieć duszności
Zij is benauwd.
Jest jej duszno.

Zij is de laatste tijd erg snel benauwd.
W ostatnim czasie robi sie jej bardzo szybko duszno.

Zij voelt zich benauwd en moe.
Jest jej duszno i czuje się zmęczona.

Door de rook kreeg ze het erg benauwd.
Przez dym robiło jej się bardzo duszno.

środa, 16 lipca 2014

Jak tam Wasz holenderski?

Od jakiegoś czasu nie publikujemy, ponieważ oczekujemy nowego członka rodziny :-)
Jednak, niebawem pojawi się kolejny wpis, tym razem związany z rozmową z lekarzem lub jego asystentką. Przydatne zwroty i trochę gramatyki!

poniedziałek, 14 kwietnia 2014

Słówko dnia - praca

werkzaamheden [ˈwɛrksamhedə(n)]
m.in. obowiązki, zadania, czynności wykonywane w pracy, ale też prace/roboty. 
synonimy: bezigheden, taken


->
De werknemer zal de volgende werkzaamheden verrichten: overeenkomsten opstellen, ... .
Pracownik będzie wykonywać nastepujące czynności: sporządzanie umów, ... .


->
Werk aan het spoor. (Prace/remonty przy kolei/torach)

Roermond-Sittard. In de nacht van maandag 14 op dinsdag 15 april vanaf 00.30 uur.

Oorzaak - door werkzaamheden. (Przyczyna - prace/remonty)Reisadvies - u kunt gebruikmaken van de bus - tussen Roermond en Sittard kunt u gebruikmaken van de NS-stopbus.
--> Storingen en meldingen bij Ziggo. (Awarie oraz zgłoszenia do Ziggo - operator tv kablowej))Controleer of er storingen of werkzaamheden zijn in uw postcodegebied.Sprawdź czy zaistniały jakieś awarie albo prace w twoim regionie.

piątek, 28 marca 2014

Sytuacje hipotetyczne po holendersku

Tryb warunkowy prosty 
Używany,
- kiedy mówimy o sytuacji hipotetycznej,
- sytuacja może odnosić się do przyszłości, ale również do teraźniejszości. 

Ktoś pyta czy będziemy się czegoś uczyć dzisiaj-teraz 
albo np. zaraz czy jutro. Możemy wówczas udzielić odpowiedzi
używając poniższych zdań przypuszczających 
(zwróć uwagę, że w języku polskim wszystkie 4 opcje zapiszemy dokładnie tak samo!):

Jeśli + pewne kryterium byłoby spełnione (,) dana sytuacja mogłaby mieć miejsce
Jeśli + miałbym czas(,) nauczyłbym się tego.

Opcja nr 1:
Jeśli + czasownik w cz. przeszłym prostym (,) czasownik w cz. przeszłym prostym.
Als + ik tijd had(,) leerde ik het <wel>. 
Jeśli + miałbym czas(,) nauczyłbym się tego.

Opcja nr 2:
Jeśli + czasownik w cz.przeszłym prostym (,) 'zou' + bezokolicznik
Als ik tijd had(,) zou ik het leren.
Jeśli miałbym czas, nauczyłbym się tego.

Opcja nr 3:
Jeśli + 'zou' i bezokolicznik (,) czasownik w cz.przeszłym prostym
Als ik tijd zou hebben(,) leerde ik het <wel>. 
Jeśli miałabym czas, nauczyłabym się tego.
Wszystkie powyższe 3 opcje w znaczeniu: ik heb geen tijd.
Nie mam teraz, albo nie będe mieć, na to czasu. 


Opcja nr 4:
Jeśli + 'zou' i bezokolicznik (,) 'zou' i bezokolicznik
Als ik tijd zou hebben(,) zou ik het wel leren.
Jeśli miałabym czas(,) nauczyłabym się tego.
Opcja nr 4 w znaczeniu: ik heb absoluut geen tijd.
Kładziemy zatem jakby większy nacisk na hipotetyczność danego zdarzenia 
i można by to przetłumaczyć jeszcze w ten sposób:
Jeśli miałbym <w ogóle> czas, na pewno bym się tego nauczył.


Tryb warunkowy złożony
Używany,
- kiedy mówimy o sytuacji hipotetycznej,
- ale sytuacja odnosi się do zdarzeń, które już się odbyły (mogły się odbyć), 
  czyli do przeszłości :-)
- stosunkowo rzadko się z nim spotykam.

Ktoś pyta czy uczyliśmy się czegoś wczoraj albo tydzień temu, 
wówczas możemy odpowiedzieć w nastepujący sposób, 
pamiętając o tym, że wyrażamy się zdaniami przypuszczającymi 
--> tzw. sytuacja hipotetyczna.

Jeśli + pewne kryterium byłoby wtedy spełnione (,) sytuacja mogłaby mieć wtedy miejsce.
Jeśli + miałbym <wtedy> czas (,) nauczyłbym się tego.

Opcja nr 1:
Jeśli + czasownik w cz.ZAprzeszłym (,) czasownik w cz.ZAprzeszłym
Als ik tijd had gehad(,) had ik het geleerd.
Jeśli miałbym <wtedy> czas, nauczyłbym się tego.

Opcja nr 2:
Jeśli + czasownik w cz.ZAprzeszłym (,) 'zou' i czasownik posiłkowy + imiesłów bierny 
Als ik tijd had gehad(,) zou ik dat hebben geleerd.
Jesli miałbym <wtedy> czas, nauczyłbym się tego.

Opcja nr 3:
Jeśli + 'zou' czasownik posiłkowy + imiesłów bierny (,) czasownik w cz.ZAprzeszłym
Als ik tijd zou hebben gehad, had ik dat geleerd. 
Jeśli miałabym czas <wtedy>, nauczyłabym się tego.
Wszystkie 3 powyższe opcje w znaczeniu: ik had geen tijd.
Nie miałam czasu na nauczenie się tego.

Opcja nr 4:
Jeśli + 'zou'  czasownik posiłkowy + imiesłów bierny (,) 'zou' czasownik posiłkowy + imiesłów bierny
Als ik tijd zou hebben gehad(,) zou ik het wel hebben geleerd.
Jeśli miałabym <wtedy, w ogóle>czas(,) nauczyłabym się pewnie tego. 
Opcja nr 4 w znaczeniu: ik had absoluut geen tijd.
Kładziemy zatem jakby większy nacisk na hipotetyczność.

Przyznacie chyba, że w tym przypadku język polski zdaje się być mniej skomplikowanym.
Osobiście używam zazwyczaj tylko opcji 1, czasem też nr 4, w obu trybach. 
Wszystkich, którzy nie pamiętają tematu czasów przeszłych, odsyłam do innego wpisu http://moj-holenderski.blogspot.nl/2013/06/tworzenie-czasu-przeszego.html